OFE: dramat w trzech aktach

Główni bohaterowie tego arcydzieła to politycy, emeryci i chóry złożone ze strajkujących górników i innych uprzywilejowanych grup zawodowych. Znamy przebieg sztuki, ale jeszcze nie doszliśmy do wielkiego finału. Wiadomo natomiast, że jest to tragedia. Trochę inna niż wszystkie, bo publiczność najprawdopodobniej dwa razy zapłaci za ten sam spektakl. Prolog 15 lat temu ówczesny rząd przekonywał, że emerytury z OFE zapewnią Polakom dobrobyt na starość. Założenie było proste: przyszli emeryci część składek na ubezpieczenie emerytalne mieli odkładać w specjalnych funduszach, które pomnażają pieniądze, inwestując na rynkach kapitałowych, np. w akcje spółek notowanych na giełdzie. Ryzyko gorszej koniunktury miała rekompensować wizja emerytury pod palmami w sytuacji, gdyby wybrany fundusz okazał się tym właściwym. Akt pierwszy Polak rodzi się z długiem pierworodnym w wysokości 23 tys. zł. Pieniądze te wydano m.in. na sfinansowanie emerytur wypłacanych z ZUS-u i KRUS-u, ale nie tylko. Politycy od lat zadłużają obywateli po to, aby finansować dziesiątki instytucji, programów i innych celów, niekoniecznie potrzebnych nam do życia. Teraz, gdy mamy napiętą sytuację budżetową, wpływy do państwowej kasy są coraz mniejsze, a wydatki w żaden sposób nie chcą maleć. Rząd najprawdopodobniej musi podjąć ważne decyzje o rewolucyjnym charakterze. Skok na OFE jest raczej pewny. 270 mld zł zgromadzonych na kontach emerytalnych Polaków to pieniądze nie do pogardzenia. W przeciwieństwie do scenariusza cypryjskiego państwo polskie zajęło nasze oszczędności już długie lata temu. Teraz zastanawia się tylko, jak je przetransferować z powrotem do systemu. Współczesne argumenty polityczne mówią między innymi o konieczności zabezpieczenia przyszłych emerytów przed niekorzystnymi zmianami na rynkach finansowych. Akt drugi Sama konstrukcja OFE w pewnym sensie ma charakter tragiczny. Otóż składka przekazywana do OFE musi być refundowana ZUS-owi z budżetu państwa, bo inaczej zabrakłoby pieniędzy na emerytury. Na ten moment jest to ok. 12 mld zł rocznie. Państwo, które ma problemy z kontrolą wydatków, musi pożyczać te pieniądze, m.in. emitując obligacje skarbowe. Te z kolei są bardzo chętnie skupowane przez OFE za pieniądze pochodzące ze składek, które trzeba było zdobyć, emitując obligacje. Mamy więc do czynienia z kwadraturą koła. Politycy zdali sobie z tego sprawę, ale odrobinę za późno. Kłopot polega na tym, że środki zgromadzone w OFE w teorii są prywatne. W praktyce nigdy nie należały do swoich właścicieli, bo po pierwsze wpłaty były obowiązkowe, a po drugie możliwość ich wybrania istnieje dopiero po osiągnięciu odpowiedniego wieku. Nie ma również możliwości ucieczki od OFE. Biorąc to pod uwagę, nacjonalizacja środków zgromadzonych w funduszach powinna być prostą operacją. Jest tylko jeden problem - pieniądze na kontach w OFE można dziedziczyć. To podstawowa przewaga nad ZUS-em, z której ciężko będzie zrezygnować. Akt trzeci Dochodzi do rozwiązania akcji. Okazuje się bowiem, że świadczenia wypłacane z OFE będą śmiesznie niskie. Osoba z przeciętnym wynagrodzeniem otrzyma z OFE ok. 400 zł miesięcznie. Eksperyment z emeryturami kapitałowymi się nie udał i wszystko zmierza w kierunku transferu środków z OFE do ZUS-u. To jednak też będzie rozwiązaniem krótkookresowym, bo i te pieniądze kiedyś się skończą. Najprawdopodobniej rząd czeka jeszcze jedna trudna decyzja, a mianowicie reforma ZUS-u. Ta reforma nie będzie się ograniczać tylko do podniesienia wieku emerytalnego, ale także do obniżenia świadczeń emerytalnych, które będą wypłacane bezpośrednio z budżetu państwa. Jaki scenariusz zostanie przyjęty do realizacji? Być może będzie to system kanadyjski, gdzie każdy obywatel otrzymuje dokładnie tyle samo. To jednak może doprowadzić do protestów tych grup zawodowych, które są uprzywilejowane. Ich strajki nie tylko obalą rząd, ale doprowadzą do paraliżu gospodarczego całego kraju. Epilog Już wiadomo, że wczasy pod palmami były kłamstwem, a świadczenia będą przeciętnie wynosić kilkaset złotych. ZUS najprawdopodobniej przejmie OFE, bo niebawem może zabraknąć pieniędzy na bieżącą wypłatę emerytury. Dramat w trzech aktach powoli dobiega końca, a życie już pisze scenariusz kolejnego spektaklu. Zawsze bowiem znajdzie się grupa ludzi bardziej uprzywilejowanych, która powinna dostawać więcej i pracować mniej. Siłą protestu przekona ona władze do swoich racji. To z kolei spowoduje powrót do źródła problemu, czyli nadmiernego rozdawnictwa. Bo w całej sprawie nie chodzi tylko o to, że rodzi się za mało dzieci, a system jest niewydolny. Po prostu jest zbyt skomplikowany, gdyż politycy dzielili tort ZUS-u i OFE tyle razy, aż na stole zostały tylko okruchy. I tak jak w greckich tragediach bohater niezależnie od tego, co uczyni, skazany jest na porażkę, tak samo emeryci nie mają nic do powiedzenia i jak się urodzili z długiem, tak z nim umrą. Łukasz Piechowiak

OFE: dramat w trzech aktach

Inne wiadomości firmowe